De belastingplichtige die zekerheid wil over hoe inkomsten uit een bepaalde arbeidsrelatie fiscaal kwalificeren, kan de inspecteur vragen om een Verklaring arbeidsrelatie (VAR) af te geven. De inkomsten kunnen worden aangemerkt als winst uit onderneming (VAR-wuo), loon uit dienstbetrekking (VAR-loon) of resultaat uit overige werkzaamheden (VAR-row). De directeur-grootaandeelhouder (dga) kan verder nog in aanmerking komen voor een VAR-dga voor werkzaamheden die hij namens zijn bv verricht. De vergoeding voor die werkzaamheden wordt dan aan de bv toegerekend en niet rechtstreeks aan de dga.

Ook voor de opdrachtgever is de VAR van belang: een VAR-wuo of een VAR-dga geeft de opdrachtgever namelijk de zekerheid dat hij geen loonheffingen (loonbelasting/premie volksverzekeringen, premies werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet) hoeft in te houden en af te dragen voor de desbetreffende werkzaamheden. Een VAR-loon of een VAR-row biedt daarentegen geen volledige zekerheid: hier zal de opdrachtgever moeten onderzoeken of de werkzaamheden feitelijk als een dienstbetrekking kwalificeren, in welk geval hij loonheffingen moet inhouden en afdragen.

Automatische verstrekking VAR

Een VAR moet ieder jaar opnieuw worden aangevraagd. In het kader van de administratieve lastenverlichting voor freelancers en ondernemers begint de Belastingdienst medio augustus 2009 echter met het automatisch verstrekken van VAR’s voor 2010. Een belastingplichtige ontvangt automatisch een VAR als hij:

• de afgelopen drie jaar een VAR heeft aangevraagd;
• steeds een VAR voor hetzelfde soort werk heeft aangevraagd;
• het werk onder vergelijkbare omstandigheden heeft uitgevoerd;
• steeds eenzelfde VAR van de Belastingdienst heeft gekregen, en
• de Belastingdienst heeft de VAR’s in de tussentijd niet herzien.

Bij het automatisch verstrekken van een VAR gaat de Belastingdienst ervan uit dat de werkzaamheden en de omstandigheden waarvoor de VAR is afgegeven niet veranderen. Zodra dat wel het geval is, moet de belastingplichtige dat melden aan de Belastingdienst.

Verdere vereenvoudiging VAR-systematiek?

Op dit moment bestaan vier soorten VAR’s waarvan twee feitelijk zonder rechtsgevolgen. In april 2009 wezen staatssecretaris De Jager van Financiën en minister Donner van Sociale Zaken in een tussentijdse rapportage van het project ‘Vereenvoudiging fiscale arbeidsrelaties’ op nader onderzoek naar vereenvoudiging van de huidige VAR-systematiek. De vier VAR’s zouden daarbij worden vervangen door één VAR die uitsluitsel geeft over inhoudings- en verzekeringsplicht. Dit is echter nog niet in een concreet wetsvoorstel uitgewerkt.