Het Belastingplan 2012 bevat voor coöperaties wijzigingen in de dividendbelasting. Coöperaties blijven echter ook met ingang van 1 januari 2012 buiten de sfeer van de dividendbelasting, behalve als sprake is van een misbruiksituatie en het lidmaatschapsrecht niet tot het ondernemingsvermogen behoort, of als de coöperatie is tussengeschoven om een al bestaande dividendbelastingclaim op winsten en reserves van Nederlandse deelnemingen te ontgaan.
Coöperaties zijn op dit moment op grond van hun rechtsvorm niet inhoudingsplichtig voor toepassing van de dividendbelasting. Afgezien van het formele oprichtingscriterium van het lichaam, is in de praktijk het materiële verschil tussen de positie van een lid van een coöperatie en de positie van een aandeelhouder van een bv doorgaans niet echt helder. Daarom was de Belastingdienst de afgelopen jaren bereid aan te geven onder welke voorwaarden coöperaties inderdaad niet onder de werking van de dividendbelasting vielen. Het wetsvoorstel dat nu voorligt, kan min of meer worden gezien als codificering van het bestaande uitvoeringsbeleid.
Op grond van het wetsvoorstel blijven coöperaties ook met ingang van 1 januari 2012 buiten de sfeer van de dividendbelasting, tenzij sprake is van een situatie die door de wetgever als een misbruiksituatie wordt aangeduid. Als inderdaad sprake zou zijn van een misbruiksituatie, heeft dat niet altijd tot gevolg dat de coöperatie inhoudingsplichtig wordt voor de dividendbelasting. Dan moet namelijk nog de vervolgvraag worden beantwoord of bij een lid van de coöperatie het lidmaatschapsrecht tot een ondernemingsvermogen behoort. Behoort het lidmaatschapsrecht bij een lid niet tot een ondernemingsvermogen, dan is in een misbruiksituatie de coöperatie inhoudingsplichtig.
Op de hoofdregel dat in misbruiksituaties toch geen inhoudingsplicht voor de dividendbelasting ontstaat als het lidmaatschapsrecht tot een ondernemingsvermogen behoort, wordt in het wetsvoorstel een uitzondering gemaakt. Het gaat dan om de situatie dat Nederlandse deelnemingen tot de bezittingen van de coöperatie behoren en de coöperatie bijvoorbeeld is tussengeschoven om de ten tijde van de verkrijging van de deelnemingen door de coöperatie bestaande dividendbelastingclaim op winsten en stille reserves van de Nederlandse deelnemingen te ontgaan. In dit soort gevallen geldt de inhoudingsplicht alleen voor de winst van de deelneming die aanwezig was ten tijde van het verkrijgen van de deelneming door de coöperatie. Voor nieuwe winsten geldt geen inhoudingsplicht.