De Hoge Raad heeft geoordeeld dat gemeenten geen leges mogen heffen voor de identiteitskaart. Dat is de uitkomst van een procedure die een inwoner van de gemeente Heythuysen heeft aangespannen die in 2004 bij de gemeente een rijbewijs en een identiteitskaart aanvroeg. De gemeente heeft hem daarvoor leges in rekening gebracht. Hiertegen heeft hij bezwaar gemaakt bij de heffingsambtenaar van de gemeente.
Zowel de gemeente als de Rechtbank Roermond heeft de belanghebbende in het ongelijk gesteld. Bij het gerechtshof in Den Bosch kreeg de belanghebbende wel gelijk. Volgens het hof is met de invoering van de algemene identificatieplicht het publieke belang bij het bezit van een Nederlandse identiteitskaart zozeer gaan overheersen, dat het individuele belang van ondergeschikte betekenis is. Hiertegen heeft de gemeente beroep in cassatie aangetekend.
Uitspraak van de Hoge Raad
De Hoge Raad stelt voorop dat een gemeente alleen leges mag heffen als zij een dienst verricht die in overheersende mate een individualiseerbaar belang dient. Volgens de Wet op de uitgebreide identificatieplicht is iedereen die in Nederland verblijft, verplicht een geldig identiteitsbewijs te dragen en op verzoek te tonen. Die algemene draag- en toonplicht dient uitsluitend een algemeen belang. Aan deze identificatieplicht kan worden voldaan met een paspoort, een rijbewijs of een identiteitskaart. Een rijbewijs is vereist om een motorrijtuig te mogen besturen en een paspoort is een mondiaal erkend reisdocument. Voor deze twee identificatiebewijzen geldt daarom dat zij vooral ook een individualiseerbaar belang dienen. Daarvoor mag een gemeente dus leges heffen.
Om te voldoen aan de algemene draag- en toonplicht van een identiteitsbewijs ligt de aanvraag van een identiteitskaart het meest voor de hand. Dat is voor velen ook de enige reden om deze kaart aan te vragen. Weliswaar kan de kaart ook in beperkte mate dienen als reisdocument, maar of de kaart daarvoor zal worden gebruikt, is bij het aanvragen van die kaart niet objectief vast te stellen. Daarom kan niet worden gezegd dat het aanvragen van een identiteitskaart in overheersende mate verband houdt met een individualiseerbaar belang. Dat betekent dat gemeenten voor het verstrekken van een identiteitskaart geen leges mogen heffen.