Eerder hebben wij al bericht over het met ingang van 2012 – dat wil zeggen: voor verplichtingen aangegaan na 1 januari 2012 – beschikbaar komen van een aantrekkelijke (extra) aftrekpost voor ondernemingen: de research- & developmentaftrek (RDA). Inmiddels is meer bekend geworden over de nadere invulling van deze nieuwe faciliteit, onder meer door het verschijnen van het ontwerp voor een algemene maatregel van bestuur op 31 oktober 2011 (de concept-AMvB).
Kort gezegd gaat het bij de RDA om ondernemingen die voor eigen rekening actief zijn met vernieuwing in de sfeer van technische vraagstukken. Daaronder kunnen ook softwaretechnische vraagstukken vallen. De aanvullende aftrekpost is zowel beschikbaar voor ondernemingen die onder de vennootschapsbelasting vallen als voor ondernemers die onder de inkomstenbelasting vallen. Voor 2012 bedraagt de grootte van de aanvullende aftrekpost naar alle waarschijnlijkheid 40% van de in aanmerking komende kosten en uitgaven. Dit percentage kan na 2012 worden verhoogd of verlaagd. Het is niet de onderneming of de Belastingdienst die de aftrekpost vaststelt. Agentschap NL zal dit doen in de vorm van een RDA-beschikking, die de onderneming vooraf moet aanvragen en die zal worden afgegeven met een bepaalde datum. Het bedrag dat in de RDA-beschikking staat, kan worden afgetrokken in het fiscaal boekjaar waarin de datum van de beschikking valt.
De RDA wordt slechts gedeeltelijk in de wet geregeld. De overige bepalingen zullen te vinden zijn in lagere regelgeving. Aan de hand van de nu bekende wet- en regelgeving valt het volgende beeld te geven, waarbij wij ons concentreren op de vennootschapsbelasting. Wij wijzen er met nadruk op dat bepaalde elementen in de loop van het wet- en regelgevingsproces nog kunnen veranderen.
De aanvraag en de RDA-beschikking
· De ondernemer moet planmatig optreden en voorafgaand aan het opstarten van speur- en ontwikkelingswerk (hierna: S&O) de nodige stappen nemen, waaronder het opstellen van een prognose op kasbasis van de kosten van en uitgaven aan het project. De RDA-regeling hanteert kalenderjaren, ook bij ondernemingen die een gebroken boekjaar hebben.
· De aftrekpost kan alleen tegelijk met de aanvraag voor een S&O-verklaring worden aangevraagd. Dit is een loonkostensubsidie ten aanzien van S&O-werknemers die wordt verrekend met de af te dragen loonbelasting en premies volksverzekeringen. Beide aanvragen worden naar Agentschap NL gezonden. Een aanvraag kan een aantal maal per jaar (momenteel drie) worden ingediend.
· Onderdeel van de aanvraag zijn de verwachte kosten van en uitgaven aan het project. In het kort verstaat de RDA-regeling onder 'uitgaven' de investeringen in nieuwe bedrijfsmiddelen die dienstbaar zijn aan het project. Er komen maatregelen tegen het meervoudig claimen van de RDA voor hetzelfde bedrijfsmiddel.
· Agentschap NL beoordeelt onder meer of het project valt binnen de toepasselijke definitie van S&O en of de geclaimde kosten en uitgaven in voldoende verband staan tot het (kwalificerende) project ('direct toerekenbaar zijn').
· Valt het project geheel binnen de toepasselijke definitie en voldoen alle geclaimde kosten en uitgaven aan de eis van toerekenbaarheid, dan past Agentschap NL het geldende percentage (voor 2012 dus naar verwachting 40) toe op het geclaimde bedrag en geeft vervolgens een RDA-beschikking af voor het bedrag dat de uitkomst is van deze berekening.
· Het is de bedoeling dat belastingplichtige binnen drie kalendermaanden na afloop van het kalenderjaar waarop de RDA-beschikking betrekking heeft, mededeling doet over de werkelijk in aanmerking te nemen kosten en uitgaven. Op basis hiervan wordt – indien nodig – een correctie-RDA-beschikking afgegeven. Een te laag vastgestelde RDA-beschikking wordt overigens niet herzien. Als een correctie-RDA-beschikking wordt afgegeven, blijft de oorspronkelijke fiscale aftrekpost in stand en moet het bedrag van de correctie als inkomsten worden opgevoerd in het jaar waarin de afgifte van de correctie-RDA-beschikking plaatsvindt.
Realiseren van het voordeel
Het bedrag dat staat vermeld in de RDA-beschikking mag worden afgetrokken in het fiscaal boekjaar waarin de datum van die beschikking valt. Het hele bedrag moet in dat jaar in één keer als aftrekpost worden geclaimd. Dit is ook mogelijk als het S&O-project zou zijn mislukt. Er zijn regels om te voorkomen dat de onderneming een te grote aftrekpost krijgt wanneer de werkelijke projectkosten of uitgaven lager blijken te zijn dan de in de aanvraag opgegeven schattingen. De onderneming heeft daarnaast (net als bij de S&O-verklaring) bepaalde mededelings- en administratieverplichtingen.
In de aangifte wordt de RDA als extra (fictieve) kostenpost in aanmerking genomen bij de fiscale winstbepaling (bij een correctie-RDA-beschikking: als fictieve bijtelpost). Wordt in een bepaald jaar verlies geleden, dan neemt dit verlies door de RDA toe. De RDA loopt op die manier mee in de reguliere verliesverrekening.
Overige opmerkingen
· De RDA is niet bedoeld voor loonkosten, uitbesteed onderzoek, kosten van afschrijving en financiering en uitgaven voor bedrijfsmiddelen die reeds kwalificeren voor de energie- of milieu-investeringaftrek.
· Voor de opstartperiode begin 2012 gelden naar verwachting iets andere aanvraagregels dan de hiervoor beschreven werkwijze. Deze periode loopt volgens de toelichting bij de concept-AMvB tot 1 mei 2012. Gedurende deze periode kunnen kosten en uitgaven die zijn gemaakt vanaf 1 januari 2012 met terugwerkende kracht worden goedgekeurd. Vanaf 1 juli 2012 loopt de aanvraagprocedure voor een RDA-beschikking synchroon met de aanvraag voor een S&O-verklaring.
· Samenwerkingsverbanden tussen ondernemingen zullen zorgvuldig moeten worden opgezet. Zo is het volgens de staatssecretaris van Financiën voor een succesvolle aanvraag van een RDA-beschikking door twee belastingplichtigen die samenwerken via een fiscaal transparant samenwerkingsverband, vereist dat beide ondernemingen beschikken over een S&O-verklaring.
· Is het S&O succesvol en komt er een vernieuwende technologische oplossing uit voort, dan kunnen ondernemingen die onder de vennootschapsbelasting vallen overwegen om de innovatiebox toe te passen (effectief 5% belasting, na inhaal van een drempel die gelijk is aan de voortbrengingskosten). Bij nota van wijziging is duidelijk gemaakt dat de grondslag voor de innovatiebox niet wordt verminderd met de RDA. Deze is dus tegen het reguliere vennootschapsbelastingtarief aftrekbaar; de winstvermeerdering als gevolg van een correctie-RDA-beschikking is tegen datzelfde tarief belast.
· De regering heeft aangekondigd dat er vanaf 2013 ook een fiscale stimulans komt voor de samenwerking tussen ondernemingen en kennisinstellingen (publiek-private samenwerking), de zogenoemde 'RDA+'. Op dit moment zijn nog geen bijzonderheden bekend, maar later dit jaar zal het kabinet de Tweede Kamer nader informeren over deze aanvullende faciliteit.
Vervolg
Hoewel er steeds meer bekend raakt over de RDA, zijn er ook nog veel onduidelijkheden. Naast de definitieve AMvB volgt ook nog een ministeriële regeling, die in ieder geval regels bevat over het percentage dat moet worden toegepast op de som van kosten en uitgaven om tot het bedrag aan RDA te komen. De wet- en regelgever overwegen verder of een forfaitaire regeling voor kleinere aanvragen op zijn plaats is, omdat de eis van inzicht in de kosten en uitgaven daarbij tot relatief hoge administratieve lasten kan leiden. Op 17 november 2011 zal de Tweede Kamer in ieder geval stemmen over het Belastingplan 2012, waar de RDA deel van uitmaakt.