Het eigenwoningforfait is het bedrag dat bezitters van een eigen woning bij de jaarlijkse belastingaangifte bij hun box 1-inkomen moeten optellen. Het toepasselijke percentage loopt op naarmate de waarde van de woning hoger is. De hoogte van het bedrag is in veel gevallen 0,55% van de WOZ-waarde, maar voor de duurdere woningen pakt dit systeem steeds ongunstiger uit. In de wandelgangen wordt dan ook gesproken van het 'villatarief'.
In 2008 was de bijtelling nog maximaal € 9.300. Die maximering is in 2009 komen te vervallen. Voor een woningwaarde boven circa € 1 miljoen wordt het eigenwoningforfaitpercentage bovendien vanaf 2010 tot en met 2016 jaarlijks in min of meer gelijke stappen verhoogd: van 0,8% in 2010 en 1,05% in 2011 tot uiteindelijk 2,35% in 2016. Het hogere percentage was in 2010 van toepassing voor zover de waarde van de woning meer bedroeg dan € 1.010.000, en voor 2011 is dat € 1.020.000.
Toch had het nog erger kunnen zijn. Het vorige kabinet was namelijk van plan het systeem los te laten, waarbij het grensbedrag jaarlijks zou worden verhoogd met inflatiecorrectie. Hierdoor zouden steeds meer mensen worden getroffen door de scherpe kantjes van de villabelasting. Toen het vorige kabinet viel, verklaarde de kamer het Wetsvoorstel niet langer indexeren eigenwoningforfait echter al snel controversieel. Dit betekent in de praktijk dat het onderwerp niet meer kon worden behandeld. Het nieuwe kabinet heeft dat plan nu laten varen.
In de tussentijd had staatssecretaris Weekers van Financiën becijferd dat op woningen van € 350.000 over dertig jaar het toptarief van toepassing zou zijn. De jaarlijkse stijging van de waarde van woningen wordt kennelijk op circa 3,75% per jaar geschat. Bij een dergelijke stijging zou de bijtelling van de bezitter van een woning met een waarde van € 2 miljoen (waarde 2008) oplopen van € 9.300 in 2008 tot maar liefst € 44.916 in 2016. Ervan uitgaande dat de 'indexering' ongeveer gelijke tred houdt met de waardeontwikkeling, zal het eigenwoningforfait nu eerder verdrie- in plaats van vervijfvoudigen. Evengoed blijft sprake van een aanzienlijke lastenverzwaring.